Jacek Świętnicki. Twórca grunwaldzkiego wyróżnienia
Wyróżnienia związane z Grunwaldem mają swoją wagę i swój porządek. Nie są tylko formą uznania, ale także częścią pamięci o miejscu, które od lat pozostaje ważne dla rekonstrukcji, edukacji i pracy środowiska. Jacek Świętnicki od lat łączy pracę rzeźbiarza z obecnością w środowisku grunwaldzkim. Jest twórcą wyróżnienia „Ad Honorem Duorum Gladiorum”, ustanowionego z myślą o osobach, które swoją wieloletnią pracą, zaangażowaniem i konsekwencją wzmacniają pamięć o Grunwaldzie oraz znaczenie tego miejsca dla rekonstrukcji historycznej, edukacji i współpracy środowiskowej.
Rzeźbiarz, medalier, twórca formy
Ukończył Wydział Rzeźby Akademii Sztuk Pięknych w Gdańsku. Dyplom uzyskał w 2011 roku, kształcąc się w zakresie rzeźby, medalierstwa, małych form rzeźbiarskich i rysunku. To przygotowanie wyznaczyło kierunek jego dalszej pracy, prowadzonej na styku większych realizacji przestrzennych i form wymagających precyzji, skrótu oraz dyscypliny kompozycyjnej.
Zakres jego działalności obejmuje rzeźbę, medalierstwo, biżuterię artystyczną i sztukę użytkową. Prowadzi własną pracownię, a jego dorobek obejmuje obiekty o różnej skali i przeznaczeniu. Obok projektów kameralnych powstają także realizacje przeznaczone do przestrzeni publicznej oraz prace zakorzenione w tradycji sakralnej i historycznej.
Realizacje sakralne i przestrzeń publiczna
Ważne miejsce zajmują w tym dorobku realizacje kościelne. Wspólnie z Martą Michalak wykonał św. Pawła, św. Piotra, Mojżesza, Eliasza oraz sześć aniołów, a samodzielnie także św. Rozalię, św. Ludwika. Ta część pracy pokazuje doświadczenie w tworzeniu figur osadzonych w określonym porządku ikonograficznym i przestrzennym. Potwierdza również swobodę poruszania się między pojedynczą postacią, zespołem rzeźbiarskim i detalem.
Wśród jego bardziej rozpoznawalnych realizacji znajduje się również „Szarża” w Garnizonie we Wrzeszczu — przestrzenna forma wykonana ze stali nierdzewnej i czarnego dębu. To praca oparta na mocnym układzie kompozycyjnym i wyrazistym materiale. W Gdańsku, na Politechnice Gdańskiej, można zobaczyć także rzeźbę Marianny Sankiewicz, zrealizowaną w ramach „ławeczki Marianny”. Ten wątek dobrze pokazuje obecność artysty również w projektach związanych z lokalną pamięcią i upamiętnianiem ważnych postaci.
Grunwald widziany od środka
Na tym tle wyróżnienie „Ad Honorem Duorum Gladiorum” wpisuje się w jego dotychczasową drogę bardzo naturalnie. Zostało pomyślane jako stała forma wyróżnienia przyznawanego osobom szczególnie zasłużonym dla pamięci o Grunwaldzie. Spotykają się w nim doświadczenie rzeźbiarza, praktyka medaliera oraz wieloletnia obecność w środowisku, dla którego ten znak został przygotowany.
Z Grunwaldem Jacek Świętnicki związany jest od wielu lat. Na pole grunwaldzkie przyjeżdża od 2002 roku, a od 2009 pełni funkcję dowódcy Chorągwi Mikołaja Trąby z Wiślicza. W czasie inscenizacji prowadzi polskich łuczników do zwycięstwa nad wojskami krzyżackimi. Od lat regularnie staje też na podium turniejów łuczniczych podczas Dni Grunwaldu, często zajmując najwyższe miejsca. Z tego doświadczenia wyrasta także wyróżnienie „Ad Honorem Duorum Gladiorum”.
Ławeczka Marianny w Gdańsku
Została poświęcona Mariannie Sankiewicz, gdańskiej inżynierce elektronik i wykładowczyni akademickiej. Po wojnie współtworzyła rozwój Polskiego Radia w Gdańsku i przez lata kształciła kolejne pokolenia inżynierów dźwięku. Była postacią ważną dla środowiska naukowego i akademickiego miasta.
W realizacji tej pracy ważną rolę odegrał Jacek Świętnicki. To on odpowiada za rzeźbiarską stronę przedsięwzięcia i nadał całości konkretny kształt. W jego dorobku ta realizacja wpisuje się w szerszy sposób pracy, w którym rzeźba służy nie tylko jako obiekt artystyczny, ale także jako nośnik pamięci.
Ławeczka Marianny pokazuje dobrze jego podejście do takich projektów. Liczy się tu czytelna forma, funkcja miejsca i związek z osobą, którą upamiętnia. Dzięki temu obiekt działa zarówno jako element przestrzeni, jak i jako znak upamiętnienia.
W przypadku Jacka jest to kolejna praca, w której rzeźba łączy się z konkretną historią i lokalnym kontekstem. Takie realizacje dobrze pokazują jego obecność w projektach związanych z pamięcią i upowszechnianiem ważnych postaci.
Rzeźby kościelne
Oprócz realizacji w przestrzeni publicznej Jacek Świętnicki miał na swoim koncie także liczne prace kościelne – figury świętych i aniołów tworzone specjalnie do wnętrz świątyń w Warszawie, Gdańsku i innych miejscach. W swoim portfolio wymienił m.in. rzeźby świętych wykonane dla kościoła Wszystkich Świętych w Warszawie oraz gdańskich parafii, traktując je jako ważną część dorobku w obszarze sztuki sakralnej.
Rekonstrukcje i praca z zabytkami
Te realizacje powstawały często we współpracy z Martą Michalak i obejmowały zarówno nowe figury, jak i rekonstrukcje brakujących elementów w istniejących zespołach rzeźbiarskich. W opracowaniu poświęconym wystrojowi kościoła oo. Kamedułów na Bielanach w Krakowie Świętnicki został wymieniony jako współautor rekonstrukcji rzeźb w górnej kondygnacji, co dobrze pokazuje skalę zaufania, jakim darzyli go konserwatorzy i opiekunowie zabytkowych świątyń. Niezależnie od miejsca i skali zlecenia jego rzeźby kościelne podporządkowywały się przestrzeni liturgicznej – miały dopełniać architekturę i wzmacniać teologiczną wymowę wnętrza, a prezentowane w artykule fotografie stanowią reprezentatywny przegląd tej części twórczości.
